Dial indicator ใช้ตั้งงานและเช็ก runout กับ TIR ยังไง
สรุปวิธีตั้งฐานแม่เหล็ก หมุนหา peak-to-peak และเช็กความเยื้องศูนย์ก่อนปล่อยงาน
คำตอบเร็ว
คำตอบเร็ว: dial indicator ใช้เช็ก runout ตั้งงาน และหาจุดสูงต่ำของชิ้นงานได้ ต้องตั้งฐานแม่เหล็กให้แน่นและอ่านเข็มแบบหมุนหนึ่งรอบเพื่อดูช่วงสวิง
ประเด็นสำคัญ
dial indicator ใช้เช็ก runout ตั้งงาน และหาจุดสูงต่ำของชิ้นงานได้
ต้องตั้งฐานแม่เหล็กให้แน่นและอ่านเข็มแบบหมุนหนึ่งรอบเพื่อดูช่วงสวิง
ถ้าค่าแกว่งมาก ให้แยกก่อนว่าเป็น chuck holder หรือชิ้นงาน
ตารางตัดสินใจหน้างาน
| อาการ | สาเหตุที่เป็นไปได้ | วิธีแก้แรก |
|---|---|---|
| วัดซ้ำแล้วค่าไม่เท่ากัน | แรงมือ จุดสัมผัส หรือ zero ยังไม่นิ่ง | เช็กศูนย์ ทำความสะอาดปากวัด แล้ววัดซ้ำด้วยแรงเท่าเดิม |
| ค่าที่อ่านต่างจากชิ้นงานอ้างอิง | เครื่องมือไม่ได้ calibrate หรือใช้ผิดช่วงวัด | เทียบกับ master หรือ gauge block ก่อนปล่อยงาน |
| อ่านค่าแล้วตัดสินใจไม่มั่นใจ | ยังไม่รู้ว่าควรวัด OD, ID, depth, runout หรือ height ด้วยเครื่องมือไหน | เลือกเครื่องมือตามฟีเจอร์ที่ต้องวัด ไม่เลือกจากความคุ้นมือ |
ขั้นตอนตรวจหน้างาน
ทำความสะอาดชิ้นงานและผิวสัมผัสของเครื่องมือวัด
เช็ก zero หรือเทียบกับ master ก่อนเริ่มวัด
จับเครื่องมือให้ตรงแนว ไม่เอียง และใช้แรงมือสม่ำเสมอ
วัดซ้ำอย่างน้อย 2-3 ครั้งในจุดสำคัญ
บันทึกค่าและระบุวิธีวัดให้ชัด เช่น OD, ID, depth, runout หรือ height
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- • วัดทันทีทั้งที่ปากวัดหรือชิ้นงานยังมีเศษ น้ำมัน หรือฝุ่น
- • กดแรงเกินไปจนชิ้นงานหรือปากวัดให้ตัว
- • ใช้เวอร์เนียร์ตัดสินงานละเอียดที่ควรใช้ไมโครมิเตอร์หรือ bore gauge
- • อ่านค่าเดียวแล้วปล่อยงานโดยไม่วัดซ้ำ
งานวัดพลาดนิดเดียวอาจทำให้ตัดสินงานดีเป็นงานเสีย หรือปล่อยงานเสียออกไปโดยไม่รู้ตัว ให้เริ่มจาก Dial indicator ใช้ตั้งงานและเช็ก runout กับ TIR ยังไง แล้วดูเรื่อง zero จุดสัมผัส แรงมือ และวิธีอ่านค่าก่อนสรุปว่าชิ้นงานผ่านหรือไม่ผ่าน
จุดที่ต้องตรวจ
- dial indicator ใช้เช็ก runout ตั้งงาน และหาจุดสูงต่ำของชิ้นงานได้
- ต้องตั้งฐานแม่เหล็กให้แน่นและอ่านเข็มแบบหมุนหนึ่งรอบเพื่อดูช่วงสวิง
- ถ้าค่าแกว่งมาก ให้แยกก่อนว่าเป็น chuck holder หรือชิ้นงาน
นำไปใช้หน้างานอย่างไร
หน้างานจริงให้วัดแบบมีขั้นตอน อย่าหยิบเครื่องมือแล้วอ่านค่าเลยทันที เริ่มจากทำความสะอาด เช็กศูนย์ เลือกจุดวัดให้ตรงกับ drawing แล้ววัดซ้ำ ถ้าค่าแกว่งมากให้หาสาเหตุก่อน ไม่ควรเอาค่าเฉลี่ยไปปล่อยงานแบบเดา
ข้อควรระวัง
บทความนี้เป็นคู่มือใช้งานและตรวจเช็กเบื้องต้น ไม่แทนที่ WI, calibration procedure หรือระบบคุณภาพของโรงงาน ถ้างานมี tolerance แคบหรือเกี่ยวกับลูกค้าสำคัญ ควรเทียบ master และทำตามรอบสอบเทียบที่กำหนด
คำถามที่พบบ่อย
เวอร์เนียร์กับไมโครมิเตอร์ควรใช้ต่างกันยังไง
เวอร์เนียร์เหมาะกับงานทั่วไปและวัดได้หลายแบบ ส่วนไมโครมิเตอร์เหมาะกับงานที่ต้องการความละเอียดและการวัดซ้ำที่นิ่งกว่า
ต้อง calibrate เครื่องมือวัดบ่อยแค่ไหน
ขึ้นกับระบบคุณภาพของโรงงาน ความถี่ใช้งาน และความเสี่ยงของงาน อย่างน้อยควรมีการเทียบกับ master หรือ gauge block ตามรอบที่กำหนด
ทำไมวัดซ้ำแล้วค่าไม่เท่ากัน
สาเหตุหลักมักมาจากแรงมือ มุมเอียง จุดสัมผัส สิ่งสกปรก หรือเครื่องมือยังไม่ zero ให้แก้สิ่งเหล่านี้ก่อนโทษชิ้นงาน